Klik hier voor project Brazilië

Een indruk over Lodwar en zijn bewoners in het bijzonder de kinderen.

Lodwar is de grootste plaats in het district Turkana. Dit district is met een oppervlakte van 72 000 vierkante kilometer twee keer zo groot als Nederland. In het westen wordt Turkana begrensd door Uganda, in het noorden door Soedan en Ethiopië en in het oosten door het Turkana meer. Turkana is een uitgestrekt en onherbergzaam gebied. De journalist Negley Farson noemde het district treffend een plek die zo dicht bij de hel ligt, als je op aarde maar kunt komen. In Turkana schijnt de zon onverbiddelijk, de temperatuur ligt meestal tussen 34 en 38 graden Celsius in de schaduw, als er al schaduw te vinden is. Regen is er zelfs in de regentijd nauwelijks, soms valt er niet meer dan een enkele stevige bui per jaar. De hitte zou ondragelijk zijn als er niet altijd een stevige wind stond.

Het spreekt voor zich dat de traditioneel levende Turkana voortdurend rondtrokken en een deel van hun nog steeds rondtrekken opzoek naar water en voedsel voor zichzelf en voor hun vee. Om geschikt gras voor bijvoorbeeld een kudde ezels te vinden moeten ze soms wel drie weken lopen. Zij trekken zonodig rond zonder voedsel met enkel water bij de hand. Land en tuinbouw zijn in Turkana niet mogelijk, behalve hier en daar langs de seizoensrivieren zolang deze niet helemaal droog staan. Zonder de voedselhulp van de Wereld Voedsel Organisatie zouden veel mensen van de honger omkomen. Maar ook met deze voedselhulp die bestaat uit maïs, bruine bonen, gedroogde erwten en maïsmeel ligt de gemiddelde levensverwachting niet boven de 45 jaar.

Heel wat mensen beschikken niet meer over wat vee en hebben dus ook geen reden nog rond te trekken. Zij vestigen zich in dorpen en in de stad Lodwar. Het grootste deel van Lodwar is net als de buitengebieden niemands bezit . Iedereen kan er voor langere of kortere tijd een nomadenhut neer zetten. Deze mensen zoeken bronnen van inkomsten, maar in Turkana zijn de mogelijkheden zeer beperkt, want een industrie is er niet. U begrijpt deze mensen hebben ook geen geld om een schoolopleiding te volgen. Lodwar een plaats met ongeveer 30.000 inwoners telt vele honderden winkeltjes en honderden straatverkopers, die allemaal min of meer hetzelfde verkopen. Zij kopen hun waren zelf vaak in gewone winkels in Kisumu , omdat ze bij de regionale groothandel niet welkom zijn.

Onder de Turkana is het aantal eenoudergezinnen hoog. Veel ouders sterven op jonge leeftijd aan Aids of aan een andere ziekte. Anderen komen om bij een conflict of een veeroof. Daarnaast zijn scheidingen schering en inslag , naar schatting 40%. De redenen voor echtscheiding zijn legio: alcoholmisbruik, ernstige echtelijke conflicten, de veel voorkomende vrouwen -en kindermishandeling, conflicten tussen de verschillende vrouwen van een man enz. Misschien mogen we constateren dat liefde niet gemakkelijk stand houdt in extreme armoede. Zolang het echtpaar niet officieel gehuwd is en de man niet voor de kinderen heeft betaald met vee, zijn de kinderen het eigendom van familie van de vrouw. Als de vrouw echter een nieuwe man vindt, zal deze haar kinderen er meestal niet bij willen nemen, zeker niet als de eigenlijke vader nog leeft. Hij zal misschien tijdelijk sympathie voor de kinderen voorwenden om de liefde van de vrouw te winnen, maar op de lange termijn houden de mannen meestal niet van hun stiefkinderen. Zij wijzen de kinderen van een andere man af, omdat zij nooit zeggenschap over deze kinderen zullen krijgen en niet op de zorg van deze kinderen zullen kunnen rekenen als zij oud zijn. Dat lijkt hard, maar is begrijpelijk als je bedenkt dat Kenia bijna geen oudedagsvoorzieningen kent, en oude mensen van hun kinderen en kleinkinderen afhankelijk zijn. Ondanks de grote moeilijkheden, houden alleenstaande moeders hun kinderen meestal bij zich, terwijl zij in economisch opzicht het slechtst zijn toegerust voor hun opvoeding. Meestal kunnen zij de kosten voor school niet opbrengen. Het onderwijssysteem van Kenia is sowieso te duur voor de meeste Turkana. Het onderwijs voor de lagere school is wel gratis maar de kinderen moeten verplicht een schooluniform dragen dat door de ouders betaald moet worden en ook boeken, schriften en schrijfmateriaal komen voor rekening van de ouders, terwijl dit in verhouding tot het inkomen extreem dure producten zijn.

Voor nogal wat kinderen is het zo moeilijk om in hun familie te functioneren, dat zij voor een leven op straat kiezen. Een kind met een stiefvader is zoals gezegd zelden geliefd bij de nieuwe vader en kan door hem als een slaafje worden gebruikt om alle vervelende klusjes op te knappen. Het kind kan zich onwelkom voelen doordat de nieuwe vader of moeder het eigenlijk liever kwijt dan rijk is. Hij of zij kan gemakkelijk het slachtoffer worden van ernstige kindermishandeling, zeker als de ouders ook nog alcohol problemen hebben. Veel van de kinderen die hun ouders verloren hebben of niet meer bij hen kunnen verblijven, vinden onderdak bij wat de “extended family” wordt genoemd: ooms, tantes, opa’s , oma’s, oudere broers of zussen, maar vaak is er dan geen geld voor kleding en onderwijs. Jongens worden ingezet om het vee te hoeden. Meisjes worden niet zelden de onbetaalde huishoudsters van het nieuwe gezin, waarin ze van ‘s morgens vroeg tot ‘s avonds laat keihard moeten werken. Sommige kinderen lopen weg, en andere kinderen worden soms zonder pardon op straat gezet.

De straten van Lodwar zijn de hele dag en avond bevolkt met kinderen. De meeste straatkinderen van Lodwar vallen onder wat Unicef ‘de kinderen op de straat’ noemt. Dit zijn er in Lodwar gemiddeld 120 tot 150. Het grootste probleem van deze kinderen is de armoede thuis. Deze kinderen verlaten hun huis ’smorgens om 0500 uur en blijven dan op straat, totdat om 0300 uur ’s nachts de bussen naar Kitale of Lokichoggio zijn vertrokken. Deze kinderen slapen regelmatig zomaar ergens op straat of in de beschutting van een huis, maar zij hebben een woning een thuis waarnaar zij terug kunnen keren. Op straat proberen zij geld te verdienen met de verkoop van bananen en gekookte eieren, tassen en manden van palmboombladeren. Omdat deze kinderen zich goed schoonhouden is het eenvoudig voor hun dit soort werk te vinden. Overigens komen wel veel zakkenrollers in deze groep kinderen voor.

Maar een klein deel van de straatkinderen- in Lodwar , gemiddeld 40, is 24 uur per dag straatkind. Deze 24 uurs straatkinderen worden door Unicef “de kinderen van de straat “ genoemd. Zij hebben geen andere plek om te slapen dan de straat. Deze kinderen kunnen niet aan voedsel komen, want voedsel wordt alleen aan kinderen gegeven via hun ouders of verzorgers. Overdag hangen deze kinderen dan ook meestal rond bij eethuisjes. Daar kunnen ze af en toe wat klusjes doen en in ruil daarvoor krijgen zij dan de etensresten van de borden. Ze wassen er af voor een stuk fruit. Ook vragen ze geld of eten aan de klanten en passanten. De “kinderen van de straat” wassen zich vrijwel nooit en ook hun kleren belanden nooit in een sopje , omdat er nauwelijks openbaar water is. Water is wel te koop maar daar moet je geld voor hebben en daar beschikken deze kinderen niet over. Omdat de” kinderen van de straat” niet schoon zijn, krijgen ze geen kans om op commissie spulletjes te verkopen. ’s Nachts slapen deze 24 uurs kinderen achter eethuisjes, op veranda’s, in de nis van een huis of onder een boom. Een groepje kinderen heeft zelfs een nest hoog in een boom, onbereikbaar voor de dronken en agressieve volwassenen die met velen over de straat zwalken zodra het donker is.

Om te achterhalen welke kinderen de 24-uurskinderen zijn, gaat een sociaal medewerker van het opvangcentrum “ Nadirkonyen “ van Fr.Wennekes ’s nachts tussen 03.00 uur en 05.00 uur de straat op. De sociaal werker legt elke week contact met de kinderen en na enige tijd weet hij precies welke kinderen hij altijd aantreft en welke maar af en toe. Het leggen van contact met deze kinderen valt niet mee. Zij zijn vaak mishandeld, bijvoorbeeld door de politie, vaak zijn zij ook misbruikt en ze vertrouwen niemand meer. Na een tijdje bezoekt de medewerker de kinderen ook overdag, geeft hen een uitnodigingskaartje waarop hij hun naam schrijft. Met dit kaartje kunnen de kinderen aan de poort van het centrum verschijnen. Het is de nadrukkelijke bedoeling dat de kinderen niet worden meegenomen maar op eigen kracht komen, zodat het centrum Nadirkonyen zeker is van hun motivatie.

Een kind dat van straat komt, krijgt in het centrum eerst de gelegenheid zich goed te wassen. Zijn kleren worden verbrand i.v.m. het ongedierte en ook omdat ze meestal van ellende uit elkaar vallen. Soms is er een medische behandeling nodig omdat het kind ziek aankomt. Veel straatkinderen hebben huidziekten. Het kind moet wennen aan een dagritme zoals dat voor alle schoolgaande kinderen geldt. Dat is voor velen een hele opgave, vooral als kinderen langere tijd op straat hebben geleefd. Nadirkonyen biedt de kinderen een volledig dagprogramma aan. De kinderen krijgen verdeeld over meerdere groepen les in de ochtenduren en gedurende een deel van de middag. Het gaat hier niet om een erkende school en ook niet om gediplomeerde leerkrachten, maar de kwaliteit van het onderwijs is hoog genoeg om ervoor te zorgen dat de kinderen bijblijven en in een later stadium op een gewone school ingevoegd kunnen worden. Ook de vrije tijd van de kinderen wordt actief ingevuld met sport en muziek. Na enkele maanden van aanpassing worden voor alle kinderen erkende scholen gezocht in Lodwar en de directe omgeving. Onderwijs op de lagere school is gratis , wat wel betaalt moet worden is een schooluniform, schoolbenodigdheden, zoals boeken ,schrijfgerei enz. vaak gaan kinderen ook naar kostscholen en dan moet natuurlijk ook het voedsel etc. betaald worden.

Momenteel heeft het centrum de zorg over 286 kinderen : 77 kinderen in het centrum, 173 kinderen op een basis school, 27 kinderen op een middelbare school en 9 op een college. De staf van het centrum bestaat uit 18 medewerkers mannen en vrouwen waaronder onderwijzers, ziekenverzorgers, een kleermaker een nachtwaker en een administrateur.

Bron: Frater Wennekes

Klik hier om naar boven te gaan

Sojaboeren in Brazilië - Wie kent hun persoonlijke verhaal?

Vastenaktie legt in 2009 samen met u het accent op de omgang tussen mensen, op respect voor elkaar. In grote delen van het Amazonewoud in Brazilië worden sinds de komst van gigantische sojaplantages helaas vele mensen niet in hun waarde gelaten. De kleine boeren en inheemse bevolkingsgroepen worden hier zonder enig respect van hun land gejaagd of gedwongen te leven onder barre omstandigheden. Vastenaktie vraagt in het bijzonder uw aandacht voor de Braziliaanse provincie Pará. Pará is de op een na grootste deelstaat van Brazilië en beslaat maar liefst dertig keer de oppervlakte van Nederland.
De Braziliaanse bodem is rijk aan grondstoffen: in Pará zorgt de winning van mineralen als goud en bauxiet voor inkomsten.
Naast deze natuurlijke hulpbronnen behoren kleinschalige akkerbouw, zoals rijst, maïs en bonen, en het verzamelen van bosproducten tot de bestaanszekerheden van de inheemse bevolking. Deze zekerheden worden echter steeds meer overschaduwd door de aanplant van soja: namen vroeger de Verenigde Staten het voortouw, Brazilië en Argentinië zijn op dit moment de twee landen die wereldwijd de meeste soja exporteren.
Helaas profiteert de lokale inheemse bevolking van Pará nauwelijks van deze ontwikkelingen Deze boerenfamilies en hun kleine landbouwbedrijfjes worden op onrechtmatige wijze door sojaproducenten in hun eigen leefomgeving in het nauw gedreven.
Vastenaktie wil samen met u deze medemensen helpen door de misstanden aan de kaak te stellen en samen de eerste stappen te zetten naar een verantwoorde sojaketen.

Soja: een veelzijdig product!
Het hoge gehalte aan eiwitten heeft de sojaboon in grote delen van de wereld tot een onmisbaar voedingsproduct gemaakt. De olie die eruit wordt gewonnen bevat bovendien waardevolle vetzuren en is een bron van vitamine E. Sojaolie is daarom terug te vindem in tal van margarines, oliën en sauzen. De boon leent zich echter bijzonder goed als basis voor nog veel meer producten. Want vergeet niet dat in maar liefst zestig procent van al onze supermarktproducten soja zit verwerkt! In de eerste plaats komen we via het eten van dierlijke producten in aanraking met de peulvrucht. Het zeer eiwitreijke soja is namelijk sinds de jaren negentig - de gekkekoeienziekte zorgde toen voor een verbod op beendermeel - een belangrijk ingrediënt van veevoer. Maar ook voor bijvoorbeeld de productie van koekjes en broo (soiameel), suikergoed en desserts wordt de sojaboon veelvuldig als grondstof gebruikt. De laatste jaren kent zij tevens een nieuwe toepassing. Zoals u wellicht weet wordt sojaolie in Brazilië de laatste tijd als grondstof voor biobrandstof ('biodiesel') gebruikt.

Kleurrijk ecosysteem ernstig bedreigd.
De grootschalige verbouwing van soja heeft de afgelopen decennia haar sporen achtergelaten in de savannes in het midden van Brazilië, maar rukt ook in het Amazonegebied op. De omvangrijke, ongecontroleerde houtkap voorafgaand aan de aanleg van soja- en andere plantages en wegen heeft grote stukken tropisch regenwoud doen verdwijnen. De biodiversiteit staat hierdoor onder grote druk: van de in totaal ongeveer vijf miljoen verschillende planten, zoogdieren, reptielen en vissen, worden talloze met uitsterven
bedreigd. Bovendien leiden de ontbossing en milieuonvriendelijke technieken voor landbewerking tot erosie. Gebruik van bestrijdingsmiddelen leidt tot vervuiling van bodem en water. Deze grootschalige verstoring van het ecosysteem heeft dramatische gevolgen voor mens en natuur en is mogelijk doordat de Braziliaanse regering - die graag haar internationale handelspositie in de sojasector wil verstevigen - illegale houtkap oogluikend toestaat. Ongeveer tachtig procent van de houtkap in Brazilië vindt illegaal plaats. Voor de kap worden bulldozers gebruikt, die de bossen omverhalen. De kolossale voertuigen maken op hun beurt de weg vrij voor 40-tons vrachtwagens die onafgebroken en in groten getale af en aan rijden om het hout, soja en andere producten te vervoeren.

Ook de toepassing van genetisch gemanipuleerde soja verstoort het ecosysteem. Men kan pesticiden gebruiken zonder dat de soja hier hinder van ondervindt, totdat echter ook het onkruid resistent is geworden tegen het bestrijdingsmiddel. Op dat moment moeten sterkere middelen worden ingezet die op den duur de grond onvruchtbaar maken. Uitwijken naar nieuw land is dan de enige oplossing. Deze vicieuze cirkel betekent een enorme aanslag op natuur en landschap. Niet alleen de ontbossing neemt hierdoor verder toe ook het drinkwater raakt geïnfecteerd door de grote hoeveelheid pesticiden die in de bodem zakken
en weglekken naar de rivieren.

De 65-jarige lerares en boerin Dona Raimunda ontdekte de vervuiling van de rivier toen de maniok die ze verbouwde doodging en het vee en de kinderen ziek werden. Zoiets was nog nooit voorgekomen. Mijn kleinkinderen en ik zijn afhankelijk van dit stuk land. Maar dankzij Comissão Pastoral da Terra heb ik de hoop om te vechten niet verloren. Net als vele andere kleine boeren loopt zij het risico in de toekomst ingesloten te worden door gigantische sojaplantages. Sojaplantages die in het gebied waar zij woont nieuwe plantages willen beginnen, vallen haar voortdurend lastig met beweringen dat haar land hen toehoort.
Gelukkig is haar een advocaat toegewezen door de kerkelijke hulporganisaties in Pará, organisaties die Vastenaktie samen met u van harte steunt!

Plattelandsvlucht eindigt in sloppenwijk
In Pará zijn sommige lokale gemeenschappen meer dan zeventig procent in omvang afgenomen door het afstaan van land aan grootgrondbezitters tegen minimale vergoedingen. Boerenfamilies worden vaak bedrogen wanneer zij hun land verkopen of de grond wordt op een gewelddadige wijze toegeëigend. De wet schrijft wel voor dat de oorspronkelijke bewoners compensatie moeten krijgen voor de inname van land, maar deze vergoeding blijft door dreigementen vaak zo minimaal dat zij nauwelijks bijdraagt aan het levensonderhoud. De kleine boerenfamilies, die afhankelijk zijn van kleinschalige akkerbouw worden hierdoor volledig in de verdrukking gebracht. De Braziliaanse overheid werkt ondertussen met halve maatregelen Ze wijst de gedupeerde bevolking wel nieuwe percelen toe, maar deze zijn vaak te klein en, omdat ze ingeklemd zitten tussen de gigantische plantages moeilijk te bewerken. Het gevolg is dat landarbeiders en kleine boeren met hun families naar stedelijke gebieden trekken op zoek naar nieuwe bronnen van inkomsten. Omdat hier voor de laag geschoolde plattelanders nauwelijks werk is, eindigt deze plattelandsvlucht vrijwel altijd
in een van de sloppenwijken rond de grote steden.

Van uitbuiting to slavernij
De komst van de grote sojaplantages heeft in Para niet tot extra werkgelegenheid geleid. Sterker nog, zij leidt tot een nog altijd toenemend verlies van lokale werkgelegenheid en voedselzekerheid: de soja wordt immers voor de export geproduceerd. De lokale bevolking die wel voor deze bedrijven werkt, doet dit vaak onder inhumane werkomstandigheden. Voor de ontginning van nieuwe plantages zijn veel arbeiders nodig. Sommigen worden gedwongen zeven dagen per week, tien uur per dag, te werken. Zij leven in barakken met daken van plastic folie zonder sanitaire voorzieningen en slecht drinkwater. Daarnaast worden ook nog eens voedsel en kleding ingehouden op het loon, waardoor de arbeiders zelfs in het krijt komen te staan bij hun werkgevers.

Duurzame alternatieven winnen terrein
Vastenaktie is vorig jaar een samenwerking gestart met de kerkelijke partnerorganisatie Comissão Pastoral da Terra in Pará om de sojaproductie in en rond het Amazonegebied duidelijk op de kaart te zetten. Zowel in het land zelf als wereldwijd is het van groot belang onwetendheid omtrent de genoemde misstanden weg te nemen. Dit gebeurt door middel van gestructureerd en objectief onderzoek naar de sojaplantages in Pará en communicatie met verschillende media om de problemen kenbaar te maken. Ook u kunt uw steentje bijdragen aan een beter leefklimaat voor mens en dier in en rond het Amazonegebied in Brazilië.
Met uw inzet voor Vastenaktie kunnen onze partnerorganisaties economische alternatieven ontwikkelen die de lokale boeren in staat stelt hun landbouwwerkzaamheden voort te zetten. Zij worden daartoe getraind in agrarische ecologie, management, gender en commerciële vaardigheden Ook organische landbouwprojecten vormen een van de prioriteiten. Hierbij
leren de boeren biologische bestrijdingsmiddelen te gebruiken en gewasrotatie toe te passen. Dankzij deze nieuwe land bewerkingstechnieken leren de boeren hun grond efficiënt en duurzaam te bewerken.

Alleen eerlijke soja heeft de toekomst
Met uw steun wordt getracht de overheid en lokale instanties onder druk te zetten om plantagehouders te weerhouden de sojateelt verder uit te breiden, tenzij dit gebeurt op reeds ontbost terrein. Daarnaast dienen bepaalde gebieden beschermd te worden ten behoeve van de lokale bevolkingsgroepen en waar zij via landbouw en het verzamelen van bosproducten zich kunnen voorzien van voedsel en een basisinkomen. Op deze manier worden de kleine boeren niet stelselmatig opgeslokt door de grote bedrijven. Om het regenwoud te beschermen tegen verdere verstoring van het ecosysteem, zou de bestaande milieuwetgeving moeten worden nageleefd en officiële natuurreservaten worden ingesteld. Tot slot is het van belang erop aan te dringen dat zowel de exporteurs in Brazilië als de importeurs hier in Nederland lokale wetgeving op het gebied van landbezit en arbeidsrechten respecteren. Want van alle soja die in Brazilië wordt verbouwd, wordt maar liefst een vijfde deel geëxporteerd naar Nederland! leder jaar verdwijnen hiertoe honderden vierkante kilometers oerwoud uit het Amazonegebied. Deze gegevens sterken ons in de wil om internationaal gehoor te geven aan de verbetering van de leef- en arbeidsomstandigheden van boerenfamilies in Brazilië. Door te streven naar eerlijke handelsovereenkomsten die ten goede komen aan mens en milieu krijgt soja weer een duurzame toekomst, en kunnen wij weer genieten van een eerlijk stuk vlees(vervanger), koekje of glas melk!

Geef hen iets van blijvende waarde
In deze beschrijving las u hoe mensen zelf kiezen voor en willen werken aan een duurzame toekomst. Daarmee zijn zij voor ons een bron van inspiratie. De toekomst delen we immers samen. En door uw keuze om dit project te ondersteunen tijdens de vastentijd, kiest u ervoor ook te delen in inzet. Samen maken we er meer van.

Klik hier om naar boven te gaan